دبیر علمی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با تأکید بر ضرورت تبیین نظری این سینما، گفت مقاومت صرفاً ایستادگی در برابر دشمن نیست، بلکه چشم‌اندازی برای فهم جهان و ثبت تجربه تاریخی ملت‌هاست. در این نشست، مسئولان جشنواره از حضور آثار بیش از ۱۰۹ کشور، تأیید بیش از ۱۹۰۰ اثر بین‌المللی و برنامه‌ریزی برای تقویت وجه علمی و رسانه‌ای این رویداد خبر دادند.
به گزارش پلتفرم شهر تی وی، نشست خبری نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با حضور جلال غفاری، دبیر علمی جشنواره، محمدمهدی خیرجو، رئیس کمیته ارتباطات و رسانه، و محمدعلی شجاعی‌فرد، دبیر اجرایی این رویداد، برگزار شد؛ نشستی که در آن علاوه بر تشریح برنامه‌ها و آمار آثار رسیده، بر ضرورت بازتعریف مفهوم مقاومت در سینما، ثبت تجربه‌های مردم در حافظه تاریخی و گسترش ارتباط جشنواره با مخاطبان داخلی و بین‌المللی تأکید شد.
در این نشست، جلال غفاری با بیان اینکه مقاومت نباید به یک واژه یا تصویری محدود از میدان نبرد تقلیل پیدا کند، اظهار کرد: سینمای مقاومت باید بتواند تجربه‌های مردم را از سطح اتفاقات روزمره فراتر ببرد و آن‌ها را به حافظه‌ای تاریخی برای نسل‌های آینده تبدیل کند؛ حافظه‌ای که در آن، انسان صرفاً تماشاگر حوادث نیست، بلکه در ساختن معنا و شکل‌دادن به آینده نقش دارد.
وی همچنین با اشاره به ضرورت توجه به مبانی نظری سینمای مقاومت گفت که دستیابی به آثار ماندگار در این حوزه، نیازمند درک دقیق نسبت میان ملت، مقاومت و سینماست؛ موضوعی که به اعتقاد او باید در کنار تولید فیلم، در دانشگاه‌ها و محافل پژوهشی نیز مورد بحث قرار گیرد.
سینمای مقاومت؛ فراتر از روایت میدان نبرد
غفاری در ابتدای سخنان خود با گرامیداشت یاد افرادی که در دوره‌های مختلف همراه جشنواره فیلم مقاومت بودند، به نقش شهید سلامی در هفدهمین دوره این رویداد اشاره کرد و گفت سخنرانی او در اختتامیه جشنواره در تالار وحدت، از جمله خاطرات ماندگار این همراهی بوده است.
وی همچنین از شهید علیرضا تنگسیری یاد کرد و برگزاری اختتامیه هفدهمین جشنواره فیلم مقاومت بر عرشه ناو شهید رودکی را تجربه‌ای متفاوت در تاریخ این رویداد دانست. غفاری در ادامه به همراهی شهید سلیمانی با جشنواره اشاره کرد و گفت علاقه او به داستان، فیلم و فیلم‌سازان، زمینه‌ساز شکل‌گیری ارتباطی جدی میان این شهید و فعالان سینما شده بود.
دبیر علمی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت همچنین با اشاره به همراهی شهید حاجی‌زاده و خاطرات خود از گفت‌وگو با او، بر اهمیت نگاه مسئولان و فرماندهان به ظرفیت هنر و سینما تأکید کرد.
غفاری در ادامه با اشاره به تجربه جنگ‌های اخیر، مردم را مهم‌ترین عنصر شکل‌گیری حماسه مقاومت دانست و گفت: درد و رنج ناشی از جنگ، در تجربه مردم ایران به جلوه‌هایی از همدلی، همراهی و ایستادگی تبدیل شده است. به اعتقاد او، برای شناخت دقیق این تجربه باید از توصیف صرف رویدادها عبور کرد و به معنایی رسید که مردم از دل این حوادث ساخته‌اند.
وی با طرح مفهوم «ملت مبعوث‌شده» توضیح داد: چنین ملتی صرفاً به یک حادثه تاریخی واکنش نشان نمی‌دهد، بلکه آگاهی حاصل از آن را به آگاهی تاریخی تبدیل می‌کند. مقاومت از جایی آغاز می‌شود که رنج و دشواری، به اراده‌ای برای حفاظت از کرامت انسانی و عدالت تبدیل شود.
غفاری تأکید کرد که مقاومت در این تعریف، تنها به معنای تحمل سختی یا ایستادگی نظامی نیست؛ بلکه نوعی نگاه به جهان است که در آن انسان‌ها صاحب صدا، حافظه و قدرت کنشگری هستند و می‌توانند در ساختن معنای تاریخ مشارکت کنند.
زیبایی‌شناسی مقاومت و مسئولیت سینما
دبیر علمی جشنواره با تشریح نسبت سینما و مقاومت گفت: سینمای مقاومت نباید تنها به نمایش جنگ، ویرانی، موشک و میدان نبرد محدود شود. این سینما باید بتواند انسانی را نشان دهد که حتی در میانه خون و خرابی نیز از معنا، امید و زندگی دست نمی‌کشد.
او با تأکید بر اهمیت زیبایی‌شناسی مقاومت اظهار کرد که برای ساخت آثار ماندگار، باید جلوه‌های انسانی و اجتماعی مقاومت را به‌درستی شناخت. به گفته غفاری، صحنه‌هایی مانند حضور یک نوازنده در کنار پلی که در معرض تهدید قرار دارد یا تشکیل حلقه انسانی برای حفاظت از زیرساخت‌ها، تنها تصاویر پراکنده نیستند؛ بلکه حامل معناهایی از تعلق، همدلی و مسئولیت اجتماعی‌اند.
وی افزود: اشک‌های شوق و اندوه مردم و حضور آنان در میدان‌ها و شهرهای مختلف، از جمله تهران و اصفهان، بخشی از تجربه‌ای است که باید در سینما ثبت شود. این تصاویر زمانی به یک روایت تاریخی تبدیل می‌شوند که در کنار یکدیگر قرار گیرند و معنای مشترک آن‌ها برای نسل‌های آینده روشن شود.
غفاری رسالت سینمای مقاومت را ساختن حافظه‌ای تاریخی دانست که شکست‌ناپذیری را نه در بی‌دردی و بی‌زخمی، بلکه در توان برخاستن پس از رنج معنا می‌کند. از نگاه او، فیلم می‌تواند تجربه‌های محلی و میدانی را به پرسش‌هایی جهانی درباره انسان، عدالت و مسئولیت در برابر ظلم پیوند دهد.
وی با بیان اینکه سینما صرفاً ابزاری برای انتقال اطلاعات نیست، خاطرنشان کرد: جهان‌بینی یک اثر سینمایی در نوع نگاه آن به انسان، هستی و جهان آشکار می‌شود. بنابراین، سینمای مقاومت باید از سطح گزارش رویدادها عبور کند و بتواند معنای انسانی و تاریخی آن‌ها را به مخاطب منتقل کند.
«ققنوس برخاسته از جنگ»؛ محور مفهومی جشنواره
غفاری با اشاره به یادداشتی که درباره تجربه جنگ و مفهوم مقاومت آماده کرده است، از عنوان «ققنوس برخاسته از جنگ» به‌عنوان یکی از محورهای مفهومی این دوره یاد کرد و گفت پوستر نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت نیز با همین مضمون رونمایی خواهد شد.
به گفته وی، این مفهوم بر برخاستن از دل دشواری‌ها و تبدیل تجربه‌های تلخ به نیرویی برای ادامه مسیر تأکید دارد. غفاری معتقد است تجربه مردم ایران در مواجهه با جنگ و بحران، ظرفیت تبدیل‌شدن به روایتی تاریخی را دارد؛ روایتی که سینما می‌تواند آن را ثبت و به مخاطبان دیگر کشورها منتقل کند.
دبیر علمی جشنواره همچنین با گرامیداشت یاد جان‌باختگان حوادث اخیر، از جمله شهدای میناب، بر ضرورت ثبت این تجربه‌ها در حافظه جمعی تأکید کرد. او گفت هر یک از قربانیان این حوادث، داستانی دارند که نمی‌توان آن را نادیده گرفت و سینما باید در روایت چنین تجربه‌هایی، به ابعاد انسانی و اجتماعی آن‌ها توجه داشته باشد.
غفاری درباره حمله به مدرسه میناب نیز بر مسئولیت جامعه جهانی و اهمیت توجه به حقوق بین‌الملل تأکید کرد و این حادثه را فراتر از یک رویداد عادی دانست. وی معتقد بود چنین اتفاقاتی پرسش‌های جدی درباره امنیت غیرنظامیان، حفاظت از مکان‌های آموزشی و مسئولیت طرف‌های درگیر در جنگ ایجاد می‌کند.
او با اشاره به پیوند میان مقاومت و حافظه تاریخی افزود: سینمای مقاومت زمانی به بلوغ می‌رسد که بتواند علاوه بر نمایش رنج و خسارت، پرسش‌های بنیادین درباره خشونت، عدالت، کرامت انسانی و مسئولیت جوامع را نیز مطرح کند.
برگزاری همایش علمی سینمای مقاومت در آذرماه
یکی دیگر از محورهای سخنان دبیر علمی جشنواره، برنامه‌ریزی برای برگزاری نخستین همایش بین‌المللی علمی سینمای مقاومت با عنوان «از نظریه تا عمل» بود.
غفاری اعلام کرد که در مسیر آماده‌سازی این همایش، نشست‌هایی در بیش از ۴۰ تا ۵۰ دانشگاه کشور برگزار شده است و برگزارکنندگان تلاش می‌کنند این رویداد را در هفته پژوهش، در آذرماه، برگزار کنند. این همایش در کنار جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت که برای آبان‌ماه برنامه‌ریزی شده است، به ابعاد نظری و پژوهشی این حوزه خواهد پرداخت.
وی با تأکید بر ضرورت پیوند میان پژوهش و تولید فیلم گفت: اگر قرار است سینمای مقاومت مسئولیت خود را در ثبت و روایت تجربه ملت‌ها ایفا کند، باید مفاهیم بنیادین آن روشن و درباره آن‌ها گفت‌وگو شود. از نگاه او، نظریه‌پردازی نباید از تولید فاصله بگیرد، بلکه باید زمینه‌ای برای شناخت دقیق‌تر موضوعات و ارتقای کیفیت روایت‌های سینمایی فراهم کند.
غفاری همچنین با اشاره به نقش مردم در تحولات اجتماعی و تاریخی، تأکید کرد که مفهوم «ملت مبعوث‌شده» می‌تواند زمینه‌ای برای بازاندیشی در شیوه روایت تجربه‌های جمعی باشد؛ تجربه‌هایی که اگر به‌درستی ثبت نشوند، ممکن است در گذر زمان از حافظه نسل‌های آینده کنار بروند.
غفاری در پاسخ به شهر تی وی: مسیر نمایش آثار مقاومت باید جدی گرفته شود
در بخش پرسش‌وپاسخ نشست، موضوع جایگاه جشنواره مقاومت در چرخه نمایش و حضور فیلم‌های ایرانی در جشنواره‌های مختلف نیز مطرح شد. در پاسخ به پرسش خبرنگار روزنامه هنرمند درباره اینکه چرا برخی فیلم‌های مرتبط با مقاومت ابتدا در جشنواره فیلم فجر نمایش داده می‌شوند و پس از آن به جشنواره مقاومت می‌رسند، بر اهمیت تقویت جایگاه این رویداد و فراهم‌کردن فرصت مناسب برای نمایش آثار مرتبط با موضوع مقاومت تأکید شد.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، از میان ۱۸ فیلم بلند ایرانی حاضر در برنامه مورد اشاره، قرار است شش فیلم برای نخستین‌بار در جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت به نمایش درآیند. همچنین رایزنی‌هایی با سازمان سینمایی برای تسهیل حضور آثار و فراهم‌شدن شرایط مناسب‌تر برای مشارکت فیلم‌سازان در جریان است.
موضوع اصلی این بحث، ضرورت توجه جدی‌تر به ظرفیت جشنواره مقاومت برای معرفی آثار مرتبط با این حوزه بود؛ ظرفیتی که می‌تواند با برنامه‌ریزی دقیق‌تر، به دیده‌شدن فیلم‌ها و ارتباط مستقیم‌تر آن‌ها با مخاطبان کمک کند. در عین حال، حضور یک فیلم در جشنواره‌های مختلف لزوماً مانع حضور آن در رویداد دیگر نیست و امکان شرکت آثار در جشنواره فجر و جشنواره مقاومت نیز مطرح شده است.
از این منظر، مسئله فقط ترتیب نمایش فیلم‌ها نیست؛ بلکه به جایگاه موضوع مقاومت در سیاست‌گذاری فرهنگی، نحوه معرفی آثار و ایجاد فرصت برای دیده‌شدن آن‌ها مربوط می‌شود. تقویت ارتباط جشنواره با فیلم‌سازان و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای نمایش آثار، می‌تواند به تثبیت موقعیت این رویداد در فضای سینمای ایران کمک کند.
خیرجو: بازتاب رسانه‌ای جشنواره می‌تواند از اکران‌ها مهم‌تر باشد
محمدمهدی خیرجو، رئیس کمیته ارتباطات و رسانه نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، در بخش دیگری از نشست بر نقش رسانه‌ها در معرفی جشنواره و انتقال پیام آن به مخاطبان تأکید کرد.
وی با قدردانی از خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای گفت: بازتاب رسانه‌ای فعالیت‌های جشنواره و انتقال پیام مقاومت و مظلومیت مردم ایران به افکار عمومی جهان اهمیت ویژه‌ای دارد و حتی می‌تواند از اکران‌های جشنواره نیز مهم‌تر باشد.
خیرجو با اشاره به فراهم‌شدن امکانات رسانه‌ای در پردیس سینمایی اظهار کرد: برای حضور خبرگزاری‌ها و رسانه‌های متقاضی، غرفه‌هایی در نظر گرفته شده است و امکانات اینترنت و جایگاه ویژه خبرنگاران نیز آماده خواهد بود تا اصحاب رسانه بتوانند پس از مراسم افتتاحیه از این فضا استفاده کنند.
وی همچنین بر اهمیت نشست‌های نقد و بررسی و نگاه علمی و نقادانه به آثار تأکید کرد و گفت چنین نشست‌هایی می‌توانند به رشد و ارتقای موضوعات مرتبط با سینمای مقاومت کمک کنند. به گفته او، جشنواره باید بستری برای شنیدن دیدگاه‌های مختلف و بررسی دقیق آثار باشد تا پیام این رویداد به شکلی مؤثرتر به مخاطبان منتقل شود.
رئیس کمیته ارتباطات و رسانه جشنواره با اشاره به پررنگ‌ترشدن بُعد بین‌المللی این دوره افزود: حضور رسانه‌ها و مهمانان خارجی، مسئولیت برگزارکنندگان را برای بازتاب مناسب فعالیت‌های جشنواره افزایش می‌دهد. از این رو، همراهی خبرنگاران تا روز اختتامیه اهمیت ویژه‌ای دارد.
خیرجو همچنین با اشاره به مفهوم «ققنوس برخاسته از جنگ» گفت جشنواره مقاومت می‌تواند با تکیه بر این مضمون، به تقویت وحدت و انسجام ملی و افزایش روحیه همبستگی کمک کند. وی تأکید کرد که یکی از پیام‌های این رویداد، امکان ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از کرامت و استقلال است.
شجاعی‌فرد: بیش از ۱۹۰۰ اثر بین‌المللی به جشنواره رسیده است
محمدعلی شجاعی‌فرد، دبیر اجرایی نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، نیز در این نشست گزارشی از تعداد آثار رسیده و برنامه زمانی برگزاری رویداد ارائه کرد.
وی اعلام کرد که بیش از یک‌هزار و ۹۰۰ اثر بین‌المللی و بیش از یک‌هزار و ۲۰۰ اثر داخلی به تأیید دبیرخانه جشنواره رسیده‌اند. شجاعی‌فرد با تأکید بر تفاوت میان آثار ثبت‌نام‌شده و آثار تأییدشده گفت آمار اعلام‌شده مربوط به آثاری است که پس از بررسی، با محورهای جشنواره همخوانی داشته و به تأیید دبیرخانه رسیده‌اند.
به گفته دبیر اجرایی جشنواره، آثار بین‌المللی در سه قالب فیلم سینمایی، فیلم کوتاه و مستند دریافت و بررسی شده‌اند و آثار داخلی نیز در قالب‌های مختلف مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. وی خاطرنشان کرد که این آمار، بخش‌هایی مانند نقد سینمایی، پژوهش سینمایی، هوش مصنوعی و اقلام تبلیغی را شامل نمی‌شود.
شجاعی‌فرد با اشاره به گستره مشارکت بین‌المللی گفت آثار رسیده از بیش از ۱۰۹ کشور جهان، از تمامی قاره‌ها، در دبیرخانه ثبت و بررسی شده‌اند. بر اساس آمار اعلام‌شده در نشست، هند در رتبه نخست کشورهای ارسال‌کننده اثر قرار دارد و پس از آن، اسپانیا، برزیل، ترکیه، آمریکا، ایتالیا، اندونزی، آرژانتین، فرانسه و انگلستان در فهرست ده کشور نخست قرار گرفته‌اند.
وی همچنین به توجه جشنواره در دوره‌های اخیر به اقلام تبلیغی اشاره کرد و گفت این بخش، مواردی مانند عکس‌های پشت‌صحنه، تیزرها و پوسترهای فیلم‌های سینمایی را دربرمی‌گیرد؛ بخش‌هایی که می‌توانند در معرفی آثار و ثبت فرآیند تولید آن‌ها نقش داشته باشند.
دبیر اجرایی جشنواره درباره زمان‌بندی برگزاری این رویداد توضیح داد که مراسم افتتاحیه هفتم آبان‌ماه در اصفهان برگزار می‌شود و خانه جشنواره از هشتم تا سیزدهم آبان‌ماه میزبان علاقه‌مندان خواهد بود. مراسم اختتامیه نیز برای چهاردهم آبان‌ماه در تهران برنامه‌ریزی شده و پردیس سینمایی ملت به‌عنوان خانه جشنواره در تهران در نظر گرفته شده است.
شجاعی‌فرد همچنین از تولید پنج فیلم در ایام جنگ تحمیلی سوم با تکیه بر سرمایه شخصی و دغدغه‌های مردمی به‌عنوان یکی از نکات قابل‌توجه این دوره یاد کرد؛ موضوعی که از نگاه برگزارکنندگان می‌تواند نشان‌دهنده استمرار فعالیت فیلم‌سازان در شرایط دشوار باشد.
از آمار آثار تا ضرورت کیفیت و اثرگذاری
آمار اعلام‌شده درباره آثار داخلی و بین‌المللی، گستره جغرافیایی مشارکت و برنامه‌های علمی و رسانه‌ای، تصویری از ابعاد مختلف نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت ارائه می‌کند. با این حال، اهمیت نهایی چنین رویدادی تنها با تعداد آثار رسیده یا شمار کشورهای شرکت‌کننده سنجیده نمی‌شود؛ کیفیت انتخاب‌ها، فرصت دیده‌شدن فیلم‌ها، سطح گفت‌وگوهای تخصصی و ارتباط آثار با مخاطبان نیز در ارزیابی عملکرد جشنواره نقش دارند.
تأکید غفاری بر ضرورت نظریه‌پردازی، سخنان خیرجو درباره مسئولیت رسانه‌ها و آمار ارائه‌شده از سوی شجاعی‌فرد، سه محور اصلی این دوره را روشن می‌کند: توجه به مبانی فکری سینمای مقاومت، گسترش حضور رسانه‌ای و بین‌المللی و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای عرضه آثار.
در این میان، موضوع نمایش فیلم‌ها و جایگاه جشنواره مقاومت در کنار دیگر رویدادهای سینمایی، یکی از مسائل مهم پیش‌روی برگزارکنندگان است. تقویت تعامل با فیلم‌سازان، تسهیل حضور آثار و ایجاد فرصت برای نمایش نخست فیلم‌های مرتبط با مقاومت می‌تواند به افزایش نقش این جشنواره در چرخه تولید و عرضه سینمای ایران کمک کند.
نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت در حالی برای برگزاری در آبان‌ماه آماده می‌شود که برگزارکنندگان آن بر ضرورت ثبت تجربه‌های مردم، توسعه نگاه علمی به سینمای مقاومت و انتقال پیام آثار به مخاطبان داخلی و خارجی تأکید دارند. میزان تحقق این اهداف، در نهایت به کیفیت آثار، گستره ارتباط با مخاطبان و توانایی جشنواره در تبدیل تجربه‌های معاصر به روایت‌هایی ماندگار بستگی خواهد داشت.
